على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3678

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نجم ( nojom ) ع . ج . نجم . نجمة ( najmat ) و ( najamat ) ا . ع . نام گياهى . و ذو النجمة : حمار و خر . نجمه ( najme ) ا . پ . بار درخت گز كه گز مازج و نجم نيز گويند . نجنجة ( najnajat ) م . ع . نجنجه عن كذا نجنجة : باز داشت وى را از آن . و نجنج الشئ : جنبانيد آن چيز را . و نجنج الامر : اندوهناك گرديد از آن كار و عزم نكرد بر آن . و نجنج الابل : برگردانيد شتران را بسوى آب‌خور . و نجنج فلان : بر دور خود گشت فلان از ترس . و نجنج القوم : تابستان را در اقامتگاه بهار توقف كردند آن قوم و سپس رفتند براى جستجوى آب . نجند ( najand ) ص . پ . نژند و اندوهگين و غمناك . نجو ( najv ) ا . ع . پوست بركنده شده و باز كرده شده . و ابر باران ريخته . و غايط و سرگين و هر چه از شكم بيرون آيد از باد و پليدى . ج : نجاء . نجو ( najv ) م . ع . نجا من الهلاك نجوا و نجاء و نجاة و نجاية و منجاة ( از باب نصر ) : رهيد و رست از هلاكت . و نجا غصون الشجرة نجوا : بريد شاخه‌هاى آن درخت را . و نجاجلد البعير عنه نجوا و نجا : بركند پوست آن شتر را . و نجا الغائط نجوا : بيرون آمد غايط . و نجا الرجل نجوا : پليدى انداخت آن مرد . و نجا فلان حاجته نجوا : برآورد فلان حاجت خود را . و نجاه نجوا و نجوى : راز گفت با او و نجوا كرد . و نجاله نجوا : ناشناسا كرد خود را براى او تا چشم زخم رساند او را . و نجانجا : بشتافت و در گذشت . نجوء ( naju ' ) و ( naj'u ' ) ص . ع . بد چشم سخت چشم زخم رساننده . يقال : هو نجوء العين . و كذلك : نجوء العين . نجوا ( najv ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سرگوشى و زيرگوشى و راز . نجواء ( nojav ' ) ا . ع . خميازه . نجوان ( najv n ) ا . پ . زعفران . نجوة ( najvat ) ا . ع . زمين بلند و پشته . و نام دهى . نجوج ( najuj ) ص . ع . شتاب‌رو . نجوخ ( najux ) ا . ع . درياى با بانك و شور . نجود ( najud ) ا . ع . گردن دراز از ماده شتر و از ماده خر . و آنكه باردار نشود . و ماده شتر درگذرنده و پيشى گيرنده و بسيار شير . و ماده شترى كه در جاى بلند خواب كند . و ماده شترى كه چون با شتران باشد هرگاه ديگران بسيار شير شوند شير وى نيز فراوان گردد . و زن دانشمند عاقل شگرف . ج : نجد . نجود ( nojud ) ا . ع . ج . نجد . نجود ( nojud ) م . ع . نجد الامر نجودا ( از باب نصر ) : واضح و آشكار گرديد آن كار . نجوع ( naju ' ) ا - ص . ع . آرد آب يعنى آرد جو و جز آن كه با آب و يخ تنك كنند مانند دوغ و براى فربهى بستور خورانند و آن را مديد نيز گويند . و نجوع الصبى : شير . و ماء نجوع : آب ساده و خوشگوار . نجوع ( noju ' ) م . ع . نجع القوم نجعا و نجوعا ( از باب فتح ) : بطلب گياه رفتند آن قوم . و نجع الطعام نجوعا : گواريد آن خوراك . و نجع العلف فى الدابة : اثر كرد علف در آن ستور . و نجع الدواء فى الرجل : اثر كرد آن دارو در مرد . و كذلك : نجع الوعظ و الخطاب فى الرجل . و نجع الدابة و به نجوعا : آرد آب خورانيد به آن ستور . و طعام ينجع عنه و به ( مجهولا ) : طعامى كه از آن گوارايى خواهند تا فربه شوند . نجوم ( nojum ) ا . ع . ج . نجم . نجوم ( nojum ) م . ع . نجم النبات نجوما ( از باب نصر ) : بر آمد گياه و آشكار شد . و نجم السن و القرن كذلك . و نجم الخارجى : پديد آمد خارجى . و : نجم المال نجوما : پاره پاره گذاشت آن مال را . نجوم ( nojum ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ستارگان . و اهل نجوم : منجم و ستاره‌شناس . و علم نجوم : معرفت باحوال ستارگان . نجومى ( nojumi ) ص . پ . منسوب بعلم نجوم . نجووء ( naju ' ) ص . ع . بد چشم سخت چشم‌زخم رساننده . ر . نجوء . نجوى ( najv ) ا . ع . راز و راز گويندگان با هم . قوله تعالى : وَ إِذْ هُمْ نَجْوى . نجوى ( najv ) م . ع . نجا نجوى و نجى . ر . نجو . نجه ( najh ) ا . ع . زجر و ردع و دوركردگى و راندگى . و نجه الطير : نام موضعى . نجه ( najh ) م . ع . نجهت الرجل نجها ( از باب فتح ) : دور